Parochie De Vier Evangelisten Amsterdam 
 
 
 

15e bisschopsynode

Viering: EEN-EN-DERTIGSTE ZONDAG DOOR HET JAAR

Lezing:

  • Markus 12, 28b-34

Geschreven door: Paul Begheyn SJ

Een week geleden werd in Rome de vijftiende bisschoppensynode
afgesloten, die begonnen was op 3 oktober, en als thema had:
Jongeren, het geloof en het onderscheiden van de eigen roeping.
Daaraan werd deelgenomen door 267 synodevaders, allemaal
celibataire mannen dus. Naast hen had de paus 23 experts en 36
jongeren tussen 18 en 29 jaar uitgenodigd. Het woord synode‘ komt
uit het Grieks (sun-hodos), en betekent samen op weg gaan naar
een doel. Een dergelijke synode vindt elke twee of drie jaar plaats
en gaat over belangrijke kerkelijke en wereldlijke thema’s. Omdat er
in onze media nauwelijks iets te lezen of te horen viel over deze
synode, wil ik u er vanmorgen een en ander over vertellen vanwege
het belang ervan.
In zijn openingstoespraak sloeg paus Franciscus enkele spijkers
op de kop. Tot de synodevaders gaf hij de opdracht: ‘Het is onze
verantwoordelijkheid om het vertrouwen van de jongeren niet te
ondermijnen, maar te laten zien dat ze gelijk hebben om het te
wagen. Het is de moeite waard en geen tijdverspilling.’ Vervolgens
richtte hij zich tot alle aanwezigen: ‘Ik nodig iedereen uit om
openhartig te spreken. Eerlijke en open kritiek is behulpzaam en
verglijdt niet naar roddel of vooroordelen. Ons luisteren mag niet
beperkt zijn tot woorden, maar moet ook leiden tot verandering,
zodat jongeren zich niet langer onbegrepen en soms zelfs verworpen
voelen door de Kerk.’
De paus kraakte diverse kritische noten toen hij in alle helderheid
zei: ‘De meeste deelnemers aan deze synode behoren tot de oudere
generatie. Zij moeten zich terdege bewust zijn van het risico om te
categoriseren. Onderschat jonge mensen en wat zij kunnen niet.
Neem hen serieus!’ Ook ontliep hij niet de grootste misdaad die leden
van de Kerk in verleden en heden hebben begaan: het seksueel misbruik
van meestal jongeren, dat vooral een gevolg is van het klerikalisme in
de Kerk: ‘Klerikalisme komt voort uit een elitaire en exclusivistische visie
op roeping, die de wijding eerder opvat als een machtiging dan als een
vrije en edelmoedige dienst. Daardoor denken we te behoren tot een
groep, die alle antwoorden in pacht heeft en die niet hoeft te luisteren
of te leren. We moeten maken dat dit niet meer gebeurt. Het beste
antigif is luisteren en stereotypen achterwege laten. Zijn toespraak
sloot hij af met de oproep: ‘Laat ons naar de toekomst kijken, en niet
alleen werken aan een slotdocument, dat meestal maar door enkelen
wordt gelezen, maar door velen wordt bekritiseerd.’ Die laatste woorden
werden begroet met hartelijk gelach.
Een van de meest prominente deelnemers aan de synode,
kardinaalaartsbisschop Blase Cupich van Chicago, zei na afloop tegen
een journalist: ‘Deze synode geeft mensen een groeiend gevoel, dat we
op weg zijn naar een volwassen Kerk, niet een infantiele Kerk. Dit is de
manier waarop volwassenen met verschillen omgaan, zij kijken niet op
naar Pappie om al hun problemen op te lossen, of verbergen ze omdat ze bang zijn voor
een conflict.’
De jongeren hadden op de synode geen stemrecht, maar zij konden
laten weten wat zij van een en ander vonden via een ‘klap-o-meter’,
waarmee zij een inbreng van synodevaders konden bijvallen met applaus
of gejuich. ‘Een Kerk die niet luistert, laat merken dat zij zich afsluit voor
het nieuwe en voor Gods verrassingen, en kan niet geloofwaardig zijn,
vooral voor de jongeren die zich onvermijdelijk zullen afkeren in plaats
van dichterbij komen’, zei paus Franciscus.
Het model van de synode lijkt op de leerlingen die op weg waren
naar Emmaus en die, terwijl zij onderling praatten en discussieerden,
ineens Jezus in hun midden ontdekten. De synode werd tijdens
Vaticanum II als model voorgehouden, maar Joannes Paulus II en
Benedictus XVI hebben het eigenlijk niet gepraktiseerd, maar onder
Franciscus is de situatie weer volledig veranderd. Het model van de
synode is een nieuwe uitdrukking van het leven en de zending van de
Kerk, een manier om voortdurend mensen uit te nodigen tot dialoog en
onderscheiding. In de volgende synode zal de rol van vrouwen en de
wijding van gehuwde priesters aan bod komen.
Het slotdocument van de synode werd in zijn geheel aanvaard,
zij het dat de synodevaders op twee punten zuinig waren met hun
waardering. Het eerste punt was de homoseksuele katholieken.
Enerzijds werd opnieuw gesteld dat deze personen niet gediscrimineerd
mogen worden, en dat zij in staat gesteld moeten worden om een
actieve bijdrage te leveren aan de kerkelijke gemeenschap. Maar
een royale waardering voor hen ontbreekt geheel, evenals de
instemming met het homohuwelijk, waar vanuit de jongeren om
gevraagd was. De officiële Kerk is nog steeds bang om zich op dit
punt aan koud water te branden, en LHGTB’s en vrouwen worden
officieel in onze Kerk nog steeds niet warm omhelsd.


Enkele opmerkelijke feiten vielen samen met deze synode. Voor
het eerst in de geschiedenis mochten er twee bisschoppen uit China
deelnemen. Een scherpe veroordeling van de aanval op de paus door
de ruziezoekende aartsbisschop Carlo Maria Viganò werd uitgesproken.
De in 1980 aan het altaar neergeschoten aartsbisschop Oscar Romero
uit El Salvador werd heilig verklaard.
Laten we bidden dat wij mogen genieten van de vruchten van
deze synode.
Preek nummer 1 2 3 4 5 Archief preken