Lucas Parochie Amsterdam 
 
 
 

Drie in 1

Viering: OVERWEGING OP HET HOOGFEEST VAN DE HEILIGE DRIE-EENHEID

Lezing:

  • Exodus 34, 4b-6. 8-9

Geschreven door: Pater Paul Begheyn SJ

Vandaag is het – zoals het officieel heet – het Hoogfeest van de Heilige Drie-eenheid. Eerlijk gezegd heb ik wel wat anders aan mijn hoofd dan me bezig te houden met een onpersoonlijke, niet in de bijbel voorkomende, haast wiskundige formule voor God. Mijn gedachten zijn eerder bij de twee veertienjarige meisjes Romy en Savannah, die om het leven werden gebracht door twee leeftijdgenoten. Hoe gruwelijk wil je het hebben in deze tijd? En we krijgen de bloedige aanslagen en Manchester en al dat andere geweld maar niet weggewerkt uit ons geheugen. Bovendien worden we steeds meer geterroriseerd door gevaarlijke politici zoals Donald Trump en zijn Europese soortgenoten in Nederland, Frankrijk, Duitsland en Hongarije. Die zijn zo egocentrisch, dat ze bereid zijn om onze planeet te vernietigen met behulp van een steeds verder dolgedraaid klimaat. ‘Er is geen plan B’, zei de kersverse Franse president Emmanuel Macron, ‘want er is geen planeet B’. Eigenlijk zouden we nu stil moeten worden en vervolgens met elkaar moeten overleggen, hoe je het kunt volhouden bij deze inktzwarte feiten.
Misschien kan het feest van vandaag ons toch een beetje helpen, nu onze Kerk drie aspecten van God presenteert. ‘Het zijn er drie, en toch is het er maar één’, zei mijn meester op de lagere school, toen hij tijdens de catechismusles de Drie-eenheid moest uitleggen, en hij pakte drie lucifers en stak die samen aan. ´Kijk’, zei hij met enige trots, ´drie lucifers en toch maar één vlam’. Maar op die manier zijn we toch weer bij de rekenkunde beland, of bij de driehoek met in het midden het alziend oog. Waarom dan toch die ‘vader, zoon en geest’, bij de doop en in het kruisteken? Het zijn pogingen, en niet meer dan dat, om iets duidelijk te maken over God. Laten we proberen erachter te komen wat die drie woorden zouden kunnen betekenen, als we ze koppelen aan God.
God-vader. Dat is een moeilijk begrip, zeker als we afgaan op de ervaring van nogal wat mensen die, op grond van hun negatieve ervaringen met vaders en vaderfiguren, het woord ‘vader’ zelfs überhaupt niet meer willen horen en uitspreken. Het roept ergernis, teleurstelling, afschuw, soms zelfs regelrechte haat op, omdat ze zich door hun vaders of vaderfiguren onderdrukt hebben gevoeld, overrompeld, miskend, gekleineerd. Ze moeten niets meer hebben van hiërarchie, bazigheid, macho’s, haantjesgedrag, mannen die geen vermogen lijken te hebben om te kunnen luisteren. Daardoor kunnen sommigen zelfs niet meer het gebed bidden, dat Jezus ons geleerd heeft, het ‘Onze Vader’.
Zulke reacties zijn begrijpelijk, en mogen niet van tafel geveegd worden. Ze zijn soms gekoppeld aan ernstige trauma’s. Maar misschien kan het begrip ‘vader’ een herkansing krijgen, als we er op een andere manier naar kijken. ‘God is vader’ betekent: God heeft ons gewild, hij heeft geen kans van leven als hij niet kan bestaan in ons. ‘God is vader’ betekent, dat wij als mensen onderling met elkaar verbonden zijn, verantwoordelijkheid dragen voor elkaar, kunnen steunen op elkaar, kunnen genieten van elkaar. ‘God is vader’ betekent, dat wij niet uit het niets voortkomen en dat wij na onze dood niet in het niets verdwijnen; God garandeert ons dat we verleden, heden en toekomst hebben, en dat we mensen zijn en blijven met een geschiedenis.
God-zoon. ‘God is zoon’ – misschien zouden we beter kunnen zeggen ‘God is kind’ – betekent dat God uit ons geboren wil worden, dat God zich aan ons toevertrouwt en op ons aangewezen is, zoals een kwetsbare baby afhankelijk is van zijn ouders. Dat houdt ook in dat God in ons midden moet kunnen opgroeien en volwassen worden, en dat we hem dus niet moeten klein houden. ‘God is zoon’ betekent, dat wij in God iets van onszelf kunnen en mogen herkennen: onze idealen, onze hoop, onze verlangens, onze edelmoedigheid, alles wat ons perspectief biedt.
God-geest. ‘God is geest’ betekent dat God nooit volledig te vatten is in woorden en begrippen. God gaat ons te boven, God is groter dan ons hart, God is meer dan wij kunnen bedenken of verlangen. ‘God is geest’ betekent, dat God creatief is, letterlijk, zoals al te lezen staat op de eerste bladzijde van de bijbel in het verhaal over de schepping: ‘De geest van God broedde op de wateren’. ‘God is geest’ betekent dat God behalve vader ook moeder is, behalve mannelijk ook vrouwelijk, want hoe zouden wij anders geschapen kunnen zijn naar Gods beeld en gelijkenis. ‘God is geest’ betekent, dat ons leven in God in wezen spiritueel is, vol spirit en esprit, en hopelijk ook geestig op zijn tijd.
Voor wie dit allemaal teveel of te ingewikkeld mocht zijn, kan zich het beste vasthouden aan de woorden uit de eerste lezing van vandaag, uit het boek Exodus. Daar staat te lezen hoe God zich liet kennen aan Mozes: ‘God is liefdevol en genadig, geduldig, trouw en waarachtig.’ Met die woorden kunnen we ons hele leven vooruit.
Preek nummer 1 2 3 4 5 Archief preken